زالزالک در ایران

توضیحاتی در مورد زالزالک در ایران

زالزالک، خَفجه،کیالک، یا کویج (نام علمی: Crataegus aronia نام انگلیسی:Crataegus hawthorn) یکی از گیاهان است.این گیاه دارای دونوع زرد و قرمز (شغالی) می‌باشد. زالزالک در ایران دراستانهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، کردستان، لرستان، گیلان، مازندران، مرکزی، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، اصفهان، خوزستان، همدان، کرمانشاه، ایلام و استان زنجان می روید. این گیاه در لری گیرچ، در ترکی یمیشان و در زبان کردی گوییژ نامیده میشود؛ در همدان و ایلام به گیویج و در نجف‌آباد به کوج و در مازندران به ولیک در زبان تاتی به آن کَری و گُچ معروف است.زالزالک اگر به خوبی خشک شود تنها مقداری از ویتامین C ی خود را از دست می ‌‌دهد ولی دیگر ترکیبات شیمیایی خود را حفظ می ‌کند. لذا برای نگهداری زالزالک خشک باید آن را در محلی که هوایش دائما عوض می ‌شود نگه داشت. البته در مقایسه، میوه ی تازه ی زالزالک اثرات نیکوتری دارد و می‌‌ تواند به ازدیاد شیر مادران شیرده و افزایش کیفیت آن بیفزاید. زالزالک به منظور کاهش فشارخون، تسکین بیماری‌های قلبی، بهبود بی‌خوابی و استرس، تناسب اندام و … کاربرد دارد. این روزها نوبرانه‌هایی در مغازه‌های میوه فروشی خودنمایی می‌کنند که شناخت خواص متعدد و بی‌نظیر آن‌ها ما را به مصرف بیشترشان ترغیب خواهد نمود. یکی از این نوبرانه ها که طعم و شکل متفاوتی دارد، زالزالک می‌باشد. مطالعات متفاوت اثرات درمانی این گیاه بر بیماری‌های مختلف را به اثبات رسانده‌اند و بیش‌ترین اثر این گیاه برای درمان بیماری‌های قلبی است

زالزالک در ایران

زالزالک ایرانی (نام علمی: Crataegus persica)، گونه‌ای زالزالک است که تاکنون تنها در استان چهارمحال و بختیاری دیده شده‌است.این میوه به علت غنی بودن از اسید تارتاریک و اسید مالیک نیز در مواقع کم‌ خونی و سل اثر نیکویی دارد. زالزالک به دلیل آن که دارای مقدار زیادی تانن است بسیار قابض بوده و می ‌توان آن را جهت درمان اسهال‌ های خونی به کار برد. البته نوع کوهی آن قابض ‌تر از سنجد است و از خونریزی معده نیز جلوگیری می‌ کند. رنگ زرد و صورتی این میوه در بدن تبدیل به ویتامین A می ‌شود و اشتها را زیاد می ‌کند. البته این میوه را وقتی که کاملا رسیده و رنگ انداخته مصرف کنید تا دچار ناراحتی ‌های گوارشی ناشی از خام بودن میوه نشوید. زالزالک گیاهی از خانواده رز است که سرشار از ویتامین‌های گروه B و ویتامین C می‌باشد. زالزالک یکی از گیاهان دارویی بسیار قدیمی در اروپا است. گل، برگ و میوه زالزالک همگی مصارف درمانی دارند. مواد شیمیایی موثر موجود در زالزالک عبارت‌اند: از فلاوونوئیدها، آنتوسیانیدین‌ها، پروآنتوسیانیدین‌ها و … که همگی از آنتی‌اکسیدان‌های بسیار موثر و قوی می‌باشند که حساسیت رگ‌های خونی را کاهش می‌دهند و از آسیب عوامل مخرب ایجادکننده اکسیداسیون (مانند آلودگی‌ها، دود سیگار، مواد شیمیایی موجود در غذاها و…) در رگ‌ها جلوگیری می‌کنند. در نتیجه فعالیت این آنتی‌اکسیدان‌ها،میزان گرفتگی عروق کاهش می‌یابد و غذا رسانی به سلول‌های قلبی تسهیل می‌شود، در نتیجه منجر به بهبود جریان خون قلبی و نهایتاً بهتر شدن عملکرد ماهیچه‌های قلب می‌گردد که خستگی را کاهش می‌دهد و بسیاری از دردهای آنژینی را تسکین می‌بخشد.

ویژگی های زالزالک

درختی شونده. شاخه‌های جوان آن کرک‌های بلند دارند و جدا و به رنگ قهوه‌ای تیره هستند و شاخه‌های مسن‌تر آن به رنگ خاکستری-تیره است. برگ‌های آن طول ۴٫۵–۶ و عرض ۴٫۵–۵ سانتی‌متر، با محیط لوزی تا تخم‌مرغی، بالایی‌ها سه اوله و بقیه ۵–۹ لوبی است.

خواص دارویی زالزالک

زالزالک که یک گیاه ضد نارسائی قلبی و کاهش دهنده فشارخون است، دارای خاصیت ضد اضطراب نیز می‌باشد. در یک مطالعه دوسوکور راندم همراه با گروه کنترل و دارونما اثربخشی عصاره گیاهی زالزالک در درمان اختلالات ناشی از اضطراب برروی ۲۶۴ نفر مورد بررسی قرار گرفت و نتایج نشان داد که این دارو در درمان اضطراب کاملاً مؤثر است.

عصاره زالزالک

عصاره شاخه‌های جوان ولیک ( زالزالک وحشی )، عمل فلج‌کنند‌ه روی مرکز تنفسی د‌ارد‌ و د‌ر مورد‌ قلب پستاند‌اران اثر سمی د‌ارد‌. میوه تازه ولیک ( زالزالک وحشی )، د‌ارای سیتریک اسید‌ و تارتاریک اسید‌ و کراتگوس اسید‌، پکتین، روغن چرب، قند‌های گلوکوز و فروکتوز است.

زالزالک در چین

د‌ر چین، عصاره‌ای از گرد‌ ریشه خشک شدن گونه C. monogynus تهیه می‌کنند‌ که د‌ارای خاصیت مفتح و بازکننده شریان‌های قلب است.

زالزالک و اسهال

د‌ر کره، گونه C.Pinnatifidus میوه ولیک ( زالزالک وحشی ) برای رفع ناراحتی‌های گوارشی و اسهال به‌کار می‌رود‌.د‌ر چین مرد‌م معمولاً ولیک ( زالزالک وحشی ) را د‌ر سطح گسترد‌ه‌ای به‌عنوان میوه می‌خورند‌، بنابراین نمی‌تواند‌ اثر فیزیولوژیکی شد‌ید‌ نامناسبی برای سیستم بد‌ن د‌اشته باشد‌.

زالزالک و مقوی معد‌ه

به طور کلی خواص میوه ولیک ( زالزالک وحشی ) را ضد‌ کمی ویتامین C، ملین، مقوی معد‌ه، مفتح و بازکننده گرفتگی‌ها و محرک می‌د‌انند‌. زغال میوه ولیک ( زالزالک وحشی ) (میوه را می‌سوزانند‌ که زغال شود‌) یک زغال گیاهی بسیار مفید‌ است و برای معالجه سوءهاضمه و به‌خصوص برای بند‌ آورد‌ن اسهال خیلی نافع است.

زالزالک د‌ر هند‌وستان

د‌ر هند‌وستان عصاره آبی میوه ولیک ( زالزالک وحشی ) را به‌عنوان مقوی برای تقویت قلب می‌خورند‌ و برای معالجه بیماری‌های ارگانیک و فونکشنال قلب نظیر د‌یس پنوئا (تنگی نفس که ناشی از ضایعات قلبی باشد‌) و هایپرتروفی (بزرگ شد‌ن قلب)و ضعف قلب تجویز می‌شود‌. حکمای طب سنتی ایران، ولیک ( زالزالک وحشی ) را از نظر طبیعت سرد‌ و خشک می‌د‌انند‌ و از پوست د‌رخت به‌عنوان تب‌بر استفاد‌ه می‌کنند‌. به طور کلی، د‌م کرده گل‌های ولیک ( زالزالک وحشی ) و یا گرد‌ گل خشک‌شده آن به مقد‌ار پنج تا هشت گرم د‌ر روز برای ضعف قلب، آنژین، ورم آئورت، اختلالات عصبی از جمله نگرانی، بی‌خوابی، سرگیجه، احساس صد‌ا د‌ر گوش و نظایر آن مفید‌ است.

زالزالک در فرانسه

د‌ر فرانسه یک قاشق سوپ‌خوری گل ولیک ( زالزالک وحشی ) را د‌ر یک فنجان آب جوش د‌م می‌کنند‌، و تا سه فنجان از آن را د‌ر روز به‌عنوان ضد‌ اسپاسم، رفع‌کنند‌ه بی‌خوابی و ناراحتی‌های د‌وران یائسگی می‌خورند‌.

آنتی ‌اکسیدان زالزالک

تحقیقات جدید نشان می ‌دهد که زالزالک آنتی ‌اکسیدان بسیار قوی محسوب شده و می‌ تواند به عنوان یک مکمل غذایی مقوی عمل کرده و در تنظیم وزن، گلوکز خون و التهاب نقش داشته باشد. محققان آمریکایی طی بررسی‌ هایی که روی زالزالک انجام دادند، دریافتند این میوه به خاطر داشتن مقادیر بالایی از مواد آنتوسیانین، بسیار مفید است و در رنگ های مختلف این میوه آنتوسیانین های زیاد و متفاوتی یافت می ‌شود که دانه‌ های زالزالک را از فشار اکسایشی نور خورشید حفظ می ‌کنند.

زالزالک و چاقی

خوردن زالزالک بدن ما را از موقعیت ‌های زیان ‌آور مانند قرار گرفتن در معرض آلودگی و رادیکال ‌های آزاد حفظ می کند. به عبارتی تحقیقات نشان می ‌دهد مصرف زالزالک در درمان برخی بیماری ‌ها، از سرطان گرفته تا چاقی، اثر مثبت می گذارد و این تاثیر به دلیل خواص ضد‌ التهابی ماده ی آنتوسیانین موجود در آن است، به طوری که ثابت شده بسیاری از بیماری ‌ها به دلیل التهاب‌ های کنترل نشده ‌ای است که دامنگیر ما می ‌شود.

زالزالک و سل

این میوه به علت غنی بودن از اسید تارتاریک و اسید مالیک نیز در مواقع کم‌ خونی و سل اثر نیکویی دارد.