اوبونتو، یکی از محبوب‌ترین توزیع‌های سیستم عامل لینوکس، به دلیل رایگان بودن، امنیت بالا، پایداری و جامعه کاربری فعال، انتخابی عالی برای بسیاری از کاربران به شمار می‌رود. نصب اوبونتو از طریق فلش مموری، روشی سریع، کارآمد و انعطاف‌پذیر است که نیاز به دیسک‌های نوری را از بین می‌برد و امکان نصب آسان بر روی اکثر رایانه‌های مدرن را فراهم می‌آورد. این راهنما، با هدف رفع ابهامات و ارائه مسیری روشن، از صفر تا صد آموزش نصب اوبونتو با فلش را در اختیار شما قرار می‌دهد.

پیش‌نیازهای ضروری قبل از نصب

قبل از شروع فرآیند نصب اوبونتو از طریق USB< /strong>، لازم است چند مورد ضروری را آماده کنید تا نصب به راحتی و بدون مشکل انجام شود. این پیش‌نیازها شامل موارد سخت‌افزاری و نرم‌افزاری می‌شوند و رعایت آن‌ها، ضامن یک نصب موفق خواهد بود.

پیش‌نیازهای سخت‌افزاری

• فلش مموری: به یک فلش مموری با حداقل ۸ گیگابایت فضای خالی نیاز دارید. البته، برای اطمینان بیشتر و در نظر گرفتن نسخه‌های آینده، فلش ۱۶ گیگابایتی توصیه می‌شود.
• رایانه: رایانه شما باید حداقل ۴ گیگابایت رم و ۲۵ گیگابایت فضای دیسک سخت خالی داشته باشد. این مشخصات برای نسخه دسکتاپ اوبونتو جهت عملکرد بهینه توصیه شده است.
• اتصال به اینترنت: اگرچه نصب اوبونتو بدون اینترنت نیز ممکن است، اما برای دانلود به‌روزرسانی‌ها و نرم‌افزارهای جانبی در حین نصب، اتصال به اینترنت توصیه می‌شود. این کار به شما کمک می‌کند تا سیستم عامل شما بلافاصله پس از نصب، به‌روز و کامل باشد.

پیش‌نیازهای نرم‌افزاری

• فایل ISO اوبونتو: شما به فایل ISO آخرین نسخه اوبونتو نیاز دارید. این فایل حاوی تمامی داده‌های لازم برای نصب سیستم عامل است و باید از وب‌سایت رسمی اوبونتو دانلود شود تا از صحت و امنیت آن اطمینان حاصل کنید.
• نرم‌افزار ساخت فلش بوتیبل: برای تبدیل فلش مموری به یک دیسک قابل بوت، به نرم‌افزاری مانند Rufus (برای ویندوز) یا Etcher (برای ویندوز، مک و لینوکس) نیاز دارید. این ابزارها فایل ISO را بر روی فلش رایت می‌کنند تا رایانه بتواند از آن بوت شود.

گام اول: آماده‌سازی فلش بوتیبل اوبونتو

یکی از مهم‌ترین مراحل در آموزش نصب اوبونتو با فلش، ساخت فلش بوتیبل اوبونتو است. این مرحله، پلی است بین فایل ISO اوبونتو و رایانه شما که امکان بوت شدن از فلش مموری را فراهم می‌کند. بدون یک فلش بوتیبل صحیح، نمی‌توانید فرآیند نصب را آغاز کنید. در این بخش به صورت گام به گام نحوه انجام این کار را با جزئیات توضیح می‌دهیم.

دانلود فایل ISO اوبونتو

اولین قدم، دانلود فایل ISO اوبونتو است. شما باید به وب‌سایت رسمی اوبونتو (ubuntu.com) مراجعه کنید. در آنجا می‌توانید آخرین نسخه‌های اوبونتو را پیدا کنید. معمولاً دو نوع نسخه اصلی وجود دارد:

• نسخه‌های LTS (Long Term Support): این نسخه‌ها پشتیبانی طولانی‌مدت (معمولاً ۵ سال) دریافت می‌کنند و برای پایداری و استفاده درازمدت توصیه می‌شوند. این نسخه‌ها برای اکثر کاربران، به ویژه تازه‌کارها، بهترین گزینه هستند.
• نسخه‌های موقت: این نسخه‌ها جدیدترین ویژگی‌ها و به‌روزرسانی‌ها را دارند اما پشتیبانی کوتاه‌مدت‌تری دارند (معمولاً ۹ ماه). این نسخه‌ها برای کاربرانی مناسب هستند که می‌خواهند همیشه از جدیدترین قابلیت‌ها استفاده کنند.

پس از انتخاب نسخه مورد نظر، فایل ISO را دانلود کنید. حجم این فایل معمولاً بین ۲ تا ۵ گیگابایت است و دانلود آن ممکن است کمی زمان ببرد.

دانلود و نصب نرم‌افزار ساخت فلش بوتیبل

پس از دانلود فایل ISO، به یک ابزار برای ساخت فلش بوتیبل اوبونتو نیاز دارید. دو نرم‌افزار محبوب و رایگان برای این کار وجود دارد:

• Rufus: این نرم‌افزار برای کاربران ویندوز بسیار محبوب است و رابط کاربری ساده‌ای دارد. شما می‌توانید آن را از وب‌سایت رسمی Rufus دانلود کنید.
• Etcher (balenaEtcher): این نرم‌افزار برای ویندوز، مک و لینوکس در دسترس است و به دلیل رابط کاربری گرافیکی زیبا و سادگی فوق‌العاده، گزینه عالی برای تازه‌کارها محسوب می‌شود. Etcher را می‌توانید از وب‌سایت رسمی balenaEtcher دانلود کنید.

پس از دانلود، نیازی به نصب خاصی نیست و معمولاً این نرم‌افزارها به صورت پرتابل (قابل حمل) اجرا می‌شوند.

ساخت فلش بوتیبل با Etcher (یا Rufus)

در اینجا نحوه ساخت فلش بوتیبل اوبونتو با استفاده از Etcher را گام به گام توضیح می‌دهیم:

1. فلش مموری را متصل کنید: فلش مموری خود را به پورت USB رایانه متصل کنید. اطمینان حاصل کنید که اطلاعات مهمی روی آن ندارید، زیرا تمامی داده‌های فلش در این فرآیند پاک خواهد شد.
2. Etcher را اجرا کنید: نرم‌افزار Etcher را باز کنید.
3. فایل ISO را انتخاب کنید: بر روی دکمه “Flash from file” یا “Select image” کلیک کنید و فایل ISO اوبونتو که قبلاً دانلود کرده‌اید را انتخاب نمایید.
4. درایو فلش را انتخاب کنید: Etcher به صورت خودکار فلش مموری شما را شناسایی می‌کند. اگر چند فلش یا هارد دیسک خارجی متصل است، حتماً از انتخاب فلش مموری صحیح اطمینان حاصل کنید تا اطلاعات هارد دیسک شما از بین نرود.
5. شروع فرآیند: بر روی دکمه “Flash!” کلیک کنید. Etcher شروع به رایت فایل ISO بر روی فلش مموری می‌کند. این فرآیند ممکن است چند دقیقه طول بکشد و پس از اتمام، Etcher فلش را تأیید می‌کند.

پس از اتمام موفقیت‌آمیز، فلش مموری شما آماده است تا از آن برای نصب اوبونتو با فلش استفاده کنید.اگر قصد دارید نصب اوبونتو روی vmware را هم با فلش انجام دهید می توانید مطلب مربوط به آن را مطالعه کنید.

گام دوم: تنظیمات BIOS/UEFI برای بوت از فلش

پس از آماده‌سازی فلش بوتیبل، گام بعدی این است که به رایانه خود بگویید که به جای هارد دیسک داخلی، از فلش مموری شما برای بوت شدن استفاده کند. این کار از طریق تنظیمات BIOS یا UEFI انجام می‌شود.

تفاوت BIOS و UEFI

• BIOS (Basic Input/Output System): یک رابط نرم‌افزاری قدیمی‌تر است که وظیفه راه‌اندازی سخت‌افزارهای اساسی رایانه و بارگذاری سیستم عامل را بر عهده دارد. BIOS معمولاً دارای رابط کاربری متنی و ساده‌تری است.
• UEFI (Unified Extensible Firmware Interface): جایگزین مدرن‌تر BIOS است که قابلیت‌های پیشرفته‌تری مانند رابط کاربری گرافیکی، پشتیبانی از دیسک‌های بزرگ‌تر، و امکانات امنیتی مانند Secure Boot را ارائه می‌دهد. اکثر رایانه‌های جدید از UEFI استفاده می‌کنند.

نحوه ورود به منوی BIOS/UEFI

برای ورود به تنظیمات BIOS/UEFI، باید هنگام راه‌اندازی رایانه، یکی از کلیدهای خاص را فشار دهید. این کلیدها در برندهای مختلف رایانه متفاوت هستند، اما رایج‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• F2
• Del (Delete)
• F10
• F12
• Esc

هنگام روشن شدن رایانه، معمولاً پیامی کوتاه در پایین صفحه نمایش داده می‌شود که کلید مورد نظر برای ورود به Setup یا Boot Menu را نشان می‌دهد. به عنوان مثال، “Press F2 to enter Setup” یا “Press F12 for Boot Menu”.

یافتن و تغییر “Boot Order” یا “Boot Priority”

پس از ورود به تنظیمات BIOS/UEFI، باید به دنبال بخشی بگردید که مربوط به “Boot” یا “Boot Order” یا “Boot Priority” است. در این بخش، لیستی از دستگاه‌های قابل بوت مانند هارد دیسک، درایو نوری و پورت‌های USB را مشاهده خواهید کرد. هدف این است که فلش مموری خود را در اولویت اول قرار دهید تا رایانه ابتدا سعی کند از آن بوت شود.

از کلیدهای جهت‌نما برای حرکت بین گزینه‌ها و از کلیدهای مشخص شده در صفحه (معمولاً + و – یا F5 و F6) برای تغییر ترتیب استفاده کنید. فلش مموری شما ممکن است با نام “USB HDD” یا نام برند خود فلش (مانند “SanDisk” یا “Kingston”) نمایش داده شود.

غیرفعال کردن Secure Boot (در صورت لزوم)

در سیستم‌های UEFI، قابلیتی به نام Secure Boot وجود دارد که برای افزایش امنیت سیستم و جلوگیری از بوت شدن نرم‌افزارهای غیرمجاز طراحی شده است. با این حال، گاهی اوقات این قابلیت می‌تواند مانع از بوت شدن سیستم عامل‌های لینوکس مانند اوبونتو شود. اگر در بوت شدن از فلش با مشکل مواجه شدید، ممکن است لازم باشد Secure Boot را در بخش “Boot” یا “Security” تنظیمات UEFI غیرفعال کنید. پس از نصب اوبونتو با فلش، می‌توانید دوباره آن را فعال کنید.

ذخیره تغییرات و خروج

پس از انجام تغییرات، حتماً تنظیمات را ذخیره کنید. معمولاً یک گزینه با عنوان “Save and Exit” یا “Exit Saving Changes” وجود دارد که با فشار دادن کلید مربوطه (اغلب F10)، تغییرات شما اعمال شده و رایانه مجدداً راه‌اندازی می‌شود. اکنون رایانه شما باید از فلش مموری بوتیبل اوبونتو شما بوت شود.

گام سوم: شروع فرآیند نصب اوبونتو

پس از انجام تنظیمات BIOS/UEFI و اطمینان از قرار گرفتن فلش مموری در اولویت بوت، رایانه شما از فلش مموری اوبونتو بوت خواهد شد. این مرحله، آغاز فرآیند اصلی آموزش نصب اوبونتو با فلش است.

بوت شدن سیستم از فلش مموری

وقتی رایانه از فلش مموری شما بوت می‌شود، ممکن است در ابتدا صفحه‌ای با گزینه‌هایی برای “Try Ubuntu without installing” یا “Install Ubuntu” مشاهده کنید. این صفحه معمولاً به شما اجازه می‌دهد زبان مورد نظر خود را برای فرآیند نصب انتخاب کنید. زبان فارسی نیز در این لیست موجود است.

صفحه Welcome: انتخاب زبان

در صفحه Welcome، ابتدا زبان مورد نظر خود را از لیست سمت چپ انتخاب کنید. انتخاب زبان مناسب باعث می‌شود تا تمامی مراحل نصب و توضیحات آن به زبانی که شما راحت‌تر هستید، نمایش داده شود. برای مثال، می‌توانید “فارسی” یا “English” را انتخاب کنید.

گزینه‌های “Try Ubuntu” و “Install Ubuntu”

پس از انتخاب زبان، دو گزینه اصلی پیش روی شما قرار می‌گیرد:

• Try Ubuntu: با انتخاب این گزینه، اوبونتو به صورت زنده (Live Session) از روی فلش مموری اجرا می‌شود، بدون اینکه هیچ تغییری در هارد دیسک شما ایجاد کند. این حالت برای تست اوبونتو، بررسی سازگاری سخت‌افزار، یا استفاده موقت از سیستم عامل بسیار مفید است. شما می‌توانید مرورگر وب را باز کنید، فایل‌ها را مشاهده کنید، و نرم‌افزارهای پیش‌فرض را امتحان کنید. اگر تصمیم به نصب گرفتید، می‌توانید از همین محیط “Install Ubuntu” را اجرا کنید.
• Install Ubuntu: برای شروع نصب کامل اوبونتو بر روی هارد دیسک رایانه خود، باید این گزینه را انتخاب کنید. با انتخاب این گزینه، فرآیند نصب گام به گام آغاز می‌شود.

برای ادامه آموزش نصب اوبونتو با فلش، گزینه “Install Ubuntu” را انتخاب کنید. این انتخاب شما را به مراحل بعدی پیکربندی و پارتیشن بندی برای اوبونتو هدایت می‌کند.

گام چهارم: پیکربندی اولیه و گزینه‌های نصب

پس از شروع فرآیند نصب، اوبونتو از شما می‌خواهد که چند پیکربندی اولیه را انجام دهید. این تنظیمات برای شخصی‌سازی نصب شما و اطمینان از عملکرد صحیح سیستم عامل ضروری هستند.

انتخاب چیدمان صفحه کلید (Keyboard Layout)

اولین گام پس از انتخاب زبان نصب، انتخاب چیدمان صفحه کلید است. نصاب اوبونتو معمولاً سعی می‌کند چیدمان صفحه کلید شما را به صورت خودکار تشخیص دهد. با این حال، می‌توانید به صورت دستی نیز چیدمان مورد نظر خود را انتخاب کنید.

برای مثال، اگر از صفحه کلید فارسی استفاده می‌کنید، باید “Persian” را انتخاب کنید. همچنین می‌توانید گزینه‌های “English (US)” یا سایر چیدمان‌ها را بر اساس نیاز خود انتخاب کنید. با کلیک بر روی کادر مربوطه و تایپ کردن، می‌توانید چیدمان انتخابی خود را آزمایش کنید و از صحت آن اطمینان حاصل کنید.

نوع نصب (Installation Type)

این بخش از اهمیت بالایی برخوردار است و به شما امکان می‌دهد نوع نصب اوبونتو< /strong> را انتخاب کنید:

• Normal installation: این گزینه شامل نصب کامل اوبونتو به همراه تمامی نرم‌افزارهای کاربردی پیش‌فرض مانند مرورگر وب (فایرفاکس)، مجموعه اداری LibreOffice، پلیرهای موسیقی و ویدئو، و بازی‌های ساده است. این گزینه برای اکثر کاربران، به خصوص تازه‌کارها، توصیه می‌شود.
• Minimal installation: با انتخاب این گزینه، تنها سیستم عامل اوبونتو با حداقل نرم‌افزارهای ضروری نصب می‌شود (مانند مرورگر وب و ابزارهای پایه). این گزینه برای کاربرانی مناسب است که می‌خواهند سیستم عامل سبکتری داشته باشند و نرم‌افزارهای مورد نیاز خود را به صورت دستی بعداً نصب کنند.

در زیر این گزینه‌ها، دو چک‌باکس دیگر نیز وجود دارد که توصیه می‌شود فعال شوند:

• Download updates while installing Ubuntu: با فعال کردن این گزینه، اوبونتو در حین نصب، تمامی به‌روزرسانی‌های موجود را دانلود می‌کند.
• Install third-party software for graphics and Wi-Fi hardware and additional media formats: فعال کردن این گزینه بسیار مهم است، زیرا به اوبونتو اجازه می‌دهد درایورهای اختصاصی برای سخت‌افزارهای خاص (مانند کارت گرافیک NVIDIA/AMD یا چیپ‌ست‌های Wi-Fi) و همچنین کدک‌های مورد نیاز برای پخش فایل‌های چندرسانه‌ای (مانند MP3 و فیلم‌ها) را نصب کند. این کار به سازگاری بهتر اوبونتو با سخت‌افزار شما و تجربه کاربری روان‌تر کمک می‌کند.

پس از انجام این تنظیمات، بر روی “Continue” کلیک کنید تا به مرحله بعدی بروید.