پرکاری تیروئید درمان

توضیحاتی در مورد پرکاری تیروئید درمان

پرکاری تیروئید(به انگلیسی: Hyperthyroidism) (تلفظ: هیپرتیروئیدیسم) بیماری غدّهٔ تیروئید است که در آن تیروئید بیش از مقدار طبیعی، هورمون ترشّح می‌کند. هورمون‌های غدّهٔ تیروئید تیروکسین (T4) و T3 هستند. در این حالت علائمی از بیماری از جمله تپش تند قلب، کاهش وزن، تعریق، عدم تحمّل گرما، لرزش و بیقراری نمایان می‌شود. از جمله بیماری‌هایی که موجب پرکاری تیروئید می‌شوند بیماری گریوز یا بیماری بازدو است. تشخیص با اندازه‌گیری سطح خونی هورمون‌های غده تیروئید صورت می‌گیرد و در موارد خواص از طریق تست ید رادیواکتیو. هم‌چنین اغلب به‌دلیل فیدبک منفی هورمون‌های تیروئید بر هیپوفیز سطح خونی TSH (هورمون محرکه تیروئید) کاهش‌می‌یابد.

تیروئید چیست

تیروئید یک غده شبیه بال پروانه است که جلوی گردن قرار گرفته است. این غده هورمون تیروکسین (T4) و تری یدو تیرونین (T3) تولید و به داخل خون ترشح می‌کند. این هورمون ها سرعت کار و تولید انرژی را در بدن عهده دار هستند. تیروئید افراد سالم به میزان کافی هورمون می سازد و در اعمال مهم بدن اثر می گذارد. این هورمونها سوخت و ساز بدن را از جمله آنکه چه مقدار کالری مصرف کنیم، چه مقدار احساس گرما کنیم و وزن ما را تنظیم می‌کنند، در بعضی اعضاء نیز اثرات اختصاصی دارد مانند قلب که در اثر این هورمونها تندتر می‌زند. پر کاری تیروئید حالتی است که باعث می شود مقدار زیادی هورمون به بافتهای بدن برسد. علل متفاوتی برای پر کاری تیروئید وجود دارد اما علائم و نشانه های آن مشابه است. به علت افزایش سوخت و ساز بدن بیماران احساس گرمای بیشتری می کنند و اغلب با وجود مصرف غذای زیاد کاهش وزن دارند.

پرکاری تیروئید شدید

بعضی از بیماران دچار افزایش وزن می‌شوند که علت آن افزایش بیش از حد اشتها است. بیماران احساس خستگی می‌کنند و دچار اختلال خواب م‌شوند. لرزش دستها، نامنظم شدن و تند شدن ضربان قلب نیز ایجاد می‌شود. بیماران ممکن است زود رنج و به آسانی آشفته شوند. وقتی پر کاری تیروئید خیلی شدید باشد، بیماران از تنفس کوتاه ، درد سینه و ضعف عضلات زجر می کشند. بعضی علائم بسیار نادر هستند مثل استفراغ، خارش، نارسائی قلب، سکته مغزی و یا حتی بیماری روانی.

دلایل و علل پرکاری تیروئید

1. نسج تیروئید ممکن است فعالیت بیش از حد داشته باشد و تولید هورمون زیاد شود که به این شکل بیمار گریوز یا گواتر سمی منتشر گویند. 2. یک یا چند توده در تیروئید افزایش فعالیت پیدا می‌کنند . اگر توده یک عدد باشد گره سمی خودکار نامیده می‌شود. چندین توده گواتر سمی چند گره‌ای نامیده می‌شود. 3. غده تیروئید ممکن است دچار التهاب شود که تیروئیدیت نامیده می شود و باعث آزاد شدن هورمون تیروئید ذخیره در تیروئید و پر کاری تیروئید شود که برای چند هفته تا چند ماه طول می کشد. 4. مصرف بیش از حد هورمون تیروئید موجب علائم پر کاری تیروئید می‌شود. 5. بعضی داروها مانند آمبودارون و محلول لوگول حاوی مقدار زیاد ید هستند که تیروئید جهت تولید هورمون از آن استفاده می‌کند. مصرف این دارو ها در بعضی از افراد با ایجاد پر کاری همراه است.

درمان پرکاری تیروئید

رژیم غذایی مناسب برای پرکاری تیروئید یکی از بهترین روش ها محسوب می‌شود. آب میوه‌های سبز مانند کلم، اسفناج، اسپیرولینا می تواند به تامین مواد مغذی بدنتان کمک شایانی کند. عدم مصرف غذاهای فراوری شده یکی از مهم ترین مسائل در این خصوص تلقی می‌شود. مصرف گیاهانی که خاصیت ضدالتهابی دارند مانند ریحان، رزماری و پونه کوهی بسیار در بهبود عملکرد تیروئد موثر است. زنجبیل ، یک گیاه ضد التهاب است که می‌تواند در راس تمامی گیاهان با این خاصیت قرار گیرد علاوه بر آن به شدت برای تقویت سیستم ایمنی بدن موثر است.

علائم پرکاری تیروئید

بیماری علائم مختلفی دارد البته امکان دارد بیمار در آزمایش‌های کلینیکال همه علائم را نشان ندهد ۱. افزایش تعداد ضربان قلب به دنبال انجام کارهای معمول ۲. افزایش خفیف فشار خون ۳. تحریک پذیر بودن و بی قراری و تحریک پذیری شدید ۴. افزایش تعریق و حساس شدن به گرما ۵. ضعف عضلات به خصوص در ناحیه شانه، لگن و ران‌ها ۶. لرزش و تنش‌های غیرارادی ترمور (خصوصاً در دستان و انگشتان) ۷. کاهش وزن علی‌رغم اشتهای خوب ۸. ریزش مو ۹. جدا شدن ناخن از بستر ۱۰. تورم نوک انگشتان (چماقی شدن) ۱۱. کشیده شدن پلک بالا به سمت پایین ۱۲. تغییر در ضخامت پوست ۱۳. افزایش حرکات دستگاه گوارش ۱۴. گواتر یا بزرگی تیروئید ۱۵. کاهش تعداد دفعات قاعدگی یا کاهش حجم خونریزی ۱۶. بزرگ شدن پستان در آقایان ۱۷. ضخیم شدن پوست در جلوی استخوان ساق پا ۱۸. برجسته شدن چشم‌ها بیشتر این علائم با درمان پرکاری تیروئید طبیعی می‌شوند و سایر نشانه‌ها به درمان جداگانه نیاز دارند.

درمان پرکاری تیروئید با داروهای ضد تیروئید خوراکی

داروهای ضد تیروئید خوراکی شامل متی مازول و پروپیل تیواوراسیل که برای بیماران با بیماری گریوز به مدت طولانی و برای علل دیگر پرکاری تیروئید به مدت کوتاه مورد استفاده قرار می‌گیرد. بامقدار مناسب دارو کنترل پرکاری تیروئید در عرض چند هفته میسر است. این داروها عوارض جانبی نیز دارند از جمله بثورات پوستی، خارش، تب و بندرت التهاب کبد یا کاهش گلبول‌های سفید خون. بیماران باید جهت شناخت این عوارض آموزش داده شوند و اگر دچار زردی پوست و کهیر یا خارش شدید، تب بالا یا گلو درد شدید شدند، باید از داروها را قطع نموده به پزشک خود مراجعه کنند. با قطع داروی ضد تیروئید احتمال برگشت پرکاری تیروئید وجود دارد همچنین به دلیل آنکه متی مازول تعداد گلبول‌های سفید خون را کاهش می‌دهد و MCV , MCH خون را تحت تأثیر قرار داده و امکان ساپرس مغز استخوان وجود دارد باید از مکمل‌های کلسیم و ویتامین D، گروه B به خصوص B12 را در طول درمان دریافت کند (رژیم غذایی در پرکاری تیروئید) به همین منظور در موارد مصرف متی مازول باید CBC بیمار نیز باید ماهانه تحت بررسی قرار گیرد.

پرکاری تیروئید و درمان آن

ید رادیو اکتیو باعث از کار افتادن گواتر یا کوچک شدن گره‌های سمی که تولیدکننده هورمون تیروئید می‌باشند، می‌گردد. این درمان بدون خطر است و در بالغین با پرکاری تیروئید بطور گسترده استفاده می‌شود. اشعه تولید شده توسط این مقدار ید باعث تخریب سلولهای تیروئید می‌شود، ولی به علت آنکه غلظت آن در تیروئید بیش از نقاط دیگر است، اشعه تولید شده توسط این مقدار ید باعث تخریب سلولهای تیروئید می‌شود، ولی به علت آنکه غلظت آن در تیروئید بیش از نقاط دیگر است اشعه به سایر نقاط بدن آسیب نمی‌رساند. ید رادیو اکتیو بطور خوراکی به بیمار سر پایی تجویز می‌شود. با اینکه مقدار زیادی از فعالیت ماده رادیو اکتیو ظرف مدت چند روز از بدن خارج می‌شود، اثرات آن روی غده تیروئید ممکن است ظرف یک تا سه ماه طول بکشد. عارضه جانبی این درمان کم‌کاری تیروئید می‌باشد. مدارکی وجود ندارد که این درمان باعث ایجاد سرطان در تیروئید یا دیگر قسمتهای بدن شود. در زنان ایجاد نازائی نمی‌کند. امروزه در بسیاری از مراکز دنیا تجویز ید رادیو اکتیو برای درمان پرکاری تیروئید در نوجوانان نیز استفاده می‌شود. در پرکاری تیروئید در صورتی که بیمار به داروها پاسخ داده باید حدود ۲ سال تحت درمان دارویی قرار گرفته باشد که در صورت تشخیص غیر کنترل بودن بیماری درمان با ید رادیواکتیو تجویز شده و در مواردی که غده بیش از اندازه بزرگ شده باید باید جراحی شود.

پرکاری تیروئید و جراحی

جراحی تیروئید یک درمان دائمی دیگر بر ای پرکاری تیروئید است. امروزه این درمان کمتر توصیه می‌شود زیرا نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارد و ایجاد مشکلات پس از جراحی از جمله ایجاد بدشکلی در گردن می‌شود. بعلاوه در موارد نادری ممکن است باعث صدمه به ساختمانهای نزدیک به تیروئید در گردن شود. عارضه دیگر کم‌کاری تیروئید می‌باشد که این عارضه براحتی با قرص لووتیروکسین که عارضه جانبی ندارد برای تمام عمر قابل کنترل است.

پرکاری تیروئید و رژیم پرکالری

از آنجا که میزان انرژی مورد نیاز در این شرایط ۶۰–۵۰ درصد افزایش می‌یابد، بیماران باید از رژیم پرکالری (حدود ۴۰ کیلوکالری به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) استفاده نمایند. بهتر است بیماران تعداد وعده‌های غذایی را افزایش دهند و در مقابل، از حجم هر وعده مقداری کم کنند

پرکاری تیروئید و مصرف زیاد ید

از مصرف زیاد ید پرهیز شود. لازم است ذکر شود از آن‌جا که بعضی از مکمل‌های ویتامینی و مواد معدنی، دارای مقادیری ید نیز هستند، مبتلایان به پرکاری تیروئید، باید از مصرف این قبیل مکمل‌ها و هرگونه مکمل ید پرهیزکنند. در ضمن از مصرف برخی غذاهای دریایی، علف‌ها و جلبک‌های دریایی هم که غنی از ید هستند، باید اجتناب نمایند.

پرکاری تیروئید و سیگار

مصرف کلیهٔ غذاها و نوشیدنی‌های تحریک‌کننده مانند شکلات، نوشیدنی‌های کافئین‌دار (مانند چای، قهوه، کولا) و کشیدن سیگار در این بیماران، باید محدود شود

پرکاری تیروئید و کلم بروکلی

کلم بروکلی حاوی مواد شناخته شده‌ای است که می‌تواند به درمان پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدیسم) با محدود کردن تولید هورمون آن کمک کند. دیگر سبزجات ماننده جوانه‌های بروسل، گل کلم، کرفس، کلم، تربجه نیز می‌توانند به شما کمک کنند. روزانه کلم بروکلی را به صورت خام همراه با غذا مصرف کنید همچنین می‌توانید به در سالاد یا به صورت آب پز در پخت و پز خود از آن استفاده کنید

پرکاری تیروئید و شیرسویا

غذاهای مبتی بر پروتئین برای افرادی که مبتلا به پرکاری تیروئید هستند، مناسب است، پروتئین هورمون‌های تیروئی را به بافت‌های مختلف بدن انتقال می‌دهد. تحقیقات نشان می‌دهد که غلظت متوسط استرول سویا می‌تواند به درمان پرکاری تیروئید کمک کند و افزایش بیش از حد محصولات سویا سبب کم کاری تیروئید می‌شود