آشنایی با خواص دارویی گل و عرق نسترن در طب سنتی

یکی از خواص عرق نسترن کمک به دفع سنگهای کلیوی و سنگ مثانه است. به این منظور میتوان هم از عرق نسترن و هم از دم کرده میوه نسترن به صورت روزانه استفاده نمود.

عرق نسترن

نَستَرَن (Rosa canina) یکی از گونه‌های وحشی رز و بومی اروپا، آسیای باختری و شمال خاوری آفریقا است. گونه های بسیاری از آن در جنگلهای شمال، منطقه ارسباران، و ارتفاعات فوقانی مناطق دیگر ایران بصورت خودرو یافت میشود. گل‌های آن ریز هستند که به رنگ‌های صورتی، سفید، قرمز و گاهی زرد یافت می‌شوند. بوی آن‌ها ملایم و مطبوع است.  نسترن‌ها در طول جنگ جهانی دوم در باغ‌های پیروزی آمریکا کاشته می‌شدند و هنوز هم در نواحی مرطوب و شنی نوار ساحلی خاوری یافت می‌شوند.

خوردن روزانه عرق نسترن علاوه بر کمک به دفع سنگ کلیه و مثانه، از بروز و تشکیل آن نیز پیشگیری میکند

عرق نسترن در بارداری

ویژگی‌های ظاهری  نسترن درختچه‌ای برگریز است. ارتفاع آن از ۱ تا ۵ متر متغیر است و ممکن است بیشتر هم رشد کند. گل‌های نسترن کوچک و دارای پنج گلبرگ هستند. رنگ آن‌ها از صورتی تا سفید (معمولاً صورتی کمرنگ) متغیر است. این گیاه بر روی ساقه‌هایش تیغ‌های کوچک و تیزی دارد که در بالا روندگی کمکش می‌کنند. استفاده ها  میوه نسترن شامل برخی از آنتی‌اکسیدان‌ها است. بعلاوه، این میوه، بخاطر دارا بودن ویتامین سی در سطح بالا[۲]، در تهیه شربت، چای و نوعی مربا استفاده میشود. در بلغارستان گلبرگ‌ها را در تهیه شراب شیرین بکار میبرند. در طبّ سنتی اتریش جوشیده میوه نسترن برای درمان عفونتهای ویروسی، نارسایی‌های کلیوی و مجاری ادراری مورد استفاده بود.  در طبّ سنتی ایران مورد توجه خاصی است.

متخصصان طب سنتی استفاده از عرق نسترن را در مواقع قولنج، نفریت و سنگهای مثانه و تمام ناراحتی های مجاری ادرار تجویز می کنند.

عرق نسترن گرم یا سرد

برای مثال، خواص زیر برای عرق نسترن ذکر شده است:  تقویت کننده قلب و اعصاب آرامبخش و رفع خستگی برطرف کننده عوارض کمبود ویتامین ث درمان ورم کلیه درد معده و اسهال دفع سنگ کیسه صفرا رفع بی خوابی  در منطقه ارسباران آش نسترن غذایی محبوب است. نسترن وحشی را خیس کرده بعد از سه روز از آبکش رد میکنند. آب آبکش شده راجوشانده و کفّ آن را میگیرند. بعد برنج را اضافه میکنند. بعد از اینکه برنج پخت حبوبات پخته شده، میوه خشک را اضافه کرده بعد از یک ربع ساعت رشته وروغن رااضافه میکنند. وقتی که رشته پخت، آش آماده است. نسترن به مثابه بوته مزاحم  بوته نسترن، گونه‌ای مهاجم است، و ممکن است جاگزین گیاهان بومی شده و تعادل زیستی را به هم بزند. بنابر این، هنگام کاشت تزیینی این بوته در یک محیط جدید باید احتمال مزاحمت محیط زیستی در نظر گرفته شود.

جهت دفع سنگ کلیه ۱۵ گرم میوه نسترن را ابتدا خرد نموده در ۳۰۰ سی‌سی آب سرد جوشانده ۱۵ دقیقه دم‌کرده قبل از غذا یک لیوان بنوشند.

عرق نسترن و بیدمشک

گل نسترن طبیعت گرم وخشک دارد  گل نسترن: dog rose ▪ نام علمی : rosa canina نسترن که درکتابهای قدیمی به نام نسرین،نسترن ونستر نیز نامیده شده است درختچهای کوچکی است که درحاشیه جنگل ها،چاههاوگودال های آب می رویدوارتفاع آن به حدود سه مترمی رسد. برگهای آن دارای ۷-۵برگچه به رنگ سبز سیر است.گل نسترن مانندگل  سرخ بوده وبه رنگهای سفید،صورتی وسرخ می باشدکه به حالت منفردویامجتمع ظاهرمی شود. میوه آنبیضی شکل وبه رنگ قرمزتیره یاروشن است که به نام سای نورودون Cynorhodonخوانده می شود.جدار داخلی میوه دارای الیاف باریک وابریشمی است که درآن فندقه های سختی جادارد.پس ازخشک شدن دارای طعمی قابض وکمی شیرین بابوئی ضعیف می باشد. ▪ ترکیبات شیمیای: قسمت گوشتدار سای نورودون دارای مقدارزیادی ویتامین C،اسید سیتریک،اسیدمالیک،قندوتانن است. دانه های آن دارای حدود ۱۰%روغن بوده که به رنگ زردکمرنگ متمایل به قرمزودارای بوئی مطبوع می باشد.البته دانه ها سمی است.

یکی دیگر از خواص عرق نسترن خاصیت ضد افسردگی آن است. مصرف شربت و چای نسترن نیز فرح بخش بوده و باعث حس شادی و طراوت میگردد.

عرق نسترن و بارداری

خواص  داروئی: ۱) دم کرده:۵۰گرم سای نورودون رادریک لیترآب جوش ریخته وبه مدت ۱۰دقیقه دم کرده وسپس آن راصاف کنید. ۲) جوشاندهمقدار۵۰گرم سای نورودون رادریک لیترآب جوش ریخته وبگذاریدبه آرامی برای مدت ۱۰دقیقه بجوشدسپس آن راصاف کنید.این جوشانده به عنوان ضد بیماری اسکوربوت(کمبودویتامین C)به کارمی رود. ۳)جوشانده غلیظ:مقدار۵۰گرم سای نوردون رادریک لیترآب جوش ریخته وبگذاریدبه آرامی بجوشدتاحجم آن نیم لیتر شودسپس آن راصاف کنید.این جوشانده بسیار ادرارآوربوده وبرای برطرف کردن حبس البول بکار می رود. ۴)گرد سای نورودون:مقدار مصرف این گرد۵/۰تا۱گرم می باشدوبه عنوان ضدبیماری اسکوربوت مصرف می شود.

برای رفع مشکلات بیخوابی مفید بوده و به طورکلی باعث تقویت اعصاب میگردد. به این منظور یک چهارم لیوان از عرق نسترن را با یک لیوان آب مخلوط کرده، سپس آن را شیرین کنید.

عرق بیدمشک و نسترن در بارداری

۵)مربای سای نورودون:ابتداباید سای نورودون را به خوبی تمیز کرده،پوست،الیاف داخلی ودانه هارااز آن خارج کنیدودرداخل ظرفی که سرکه داردبریزید وبهم بزنیدتا نرم شودسپس آن راکوبیده وباالک کنید،وقسمت صاف شده رابا۵/۱برابروزنش قندیاشکرمخلوط کرده وبپزیدتابه صورت خمیر یکنواختی درآید. ۶)شربت نسترن:یک گیلوگرم سای نورودون رابا۲۵۰گرم نبات کوبیده یاشکرمخلوط کرده و۵/۱لیترنیزعرق نعناع به آن اضافه کنیدودرجای گرمی بگذاریدبماند.البته هرروزآن راتکان دهیدبعدازدوهفته آن راصاف کنید.مقدار مصرف آن یک فنجان سه بار درروز است. ۷)عرق نسترن:یک چهارم لیوان ازعرق نسترن راعرق نسترن رابایک لیوان آب مخلوط کرده،سپس آن راشیرین کنید.ازاین شربت می توانیدچندلیوان درروز بنوشید

مصرف دم کرده میوه نسترن یا عرق آن باعث از بین رفتن طپش قلب و تصفیه کردن خون میشود.

مصرف عرق نسترن در دوران بارداری

خواص طبی: گل نسترن ازنظرطب قدیم ایران گرم وخشک است: ۱) سرشارازویتامین Cمی باشد.درصدگرم آن ۶۰۰میلی گرم (۶گرم)ویتامین Cوجوددارددرحالی که ۱۰۰گرم پرتقال فقط دارای ۵۰میلی گرم ویتامین Cاست بنابراین مقدارویتامین Cگل نسترن۱۲۰برابرپرتقال است. ۲) درمان کننده حبس البول است. ۳) بوی بد بدن رادفع می کند.آنهائی که عرق زیادمی کنندوبوی بد می گیرندبایدتن خودرابعدازحمام کردن بادم کرده گل وبرگ نسترن آبکشی کنند. ۴) آرام کننده اعصاب است. ۵) اسهال رابرطرف می کند.دم کرده آن را  می توان به کودکان برای رفع اسهال داد. ۶) خونریزی سینه رابندمی آورد. ۷) سنگ وورم کلیه رارفع می کند. ۸) الیاف داخلی سای نورودون ضدانگل است مخصوصاًکرم اسکاریس راودراین موردباید۵/۰گرم آن رامخلوط باعسل خورد. ۹) اگردرادرارآلبومین وجود داشته باشدبرای برطرف کردن آن ازدم کرده این گیاه استفاده کنید. ۱۰) بی خوابی رابرطرف می کند. ۱۱) انقباض ماهیچه های معده رابرطرف می کند.

از مهمترین خواص عرق نسترن درمان بیماریهای معده است. از این گیاه برای درمان زخم معده و درد معده استفاده میشود. مصرف عرق نسترن، انقباض ماهیچه‌های معده را برطرف می کند و معده را تقویت می کند.

عرق نسترن گرم است یا سرد

۱۲) سرعت جریان خون رادرپوست زیادکرده وباعث لطافت پوست می شود. ۱۳) دررفع غم وغصه مؤثراست. ۱۴) برای رفع طپش قلب ازدم کرده آن بنوشید. ۱۵) معده راتقویت می کند. ۱۶) مصونیت بدن رادر مقابل بیماریها بالا می برد. ۱۷) برای ترمیم شکستگی استخوان ورفع ورم مقعدضمادی ازبرگ این گیاه درست کرده وروی قسمت شکستگی یاتورم قرار دهید. ۱۸) چون گل نسترن شیرین است حشرات رابهخودجذب می کندمخصوصاًحشره مخصوصی به نام سای نیپس Cynipsکه درنیش زدن،برجستگی های کوچکی پوشیده ازتاروبه رنگ سبز مایل به قرمز درآن به وجودمی آوردکه به نام (به دگار)Bedegarمعروف است که خواص طبی مهمی دارد.مخصوصاًبرای بیماران مسلول تقویت کننده بوده ومانع عرق کردن می شود؛وهمچنین مقدارآلبومین درادرار راکم می کند.(به دگار)اثر آرام کننده اعصاب نیز دارد.

عرق نسترن