کاشت گل محمدی

توضیحاتی در مورد کاشت گل محمدی

خانواده گل‌سرخیان حدود 200 گونه گیاهی را در دل خود جای داده است که از میان آن‌ها تعداد محدودی دارای مواد فرار و عطری هستند و در تهیه اسانس مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای تهیه اسانس از بین این تعداد معدود نیز گل محمدی به عنوان محصول اصلی شناخته می‌شود که از اسانس آن در صنایع بهداشتی، دارویی و غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرد (Rusanov et al., 2009) . امروزه استفاده از اسانس گل محمدی در صنعت داروسازی افزایش چشمگیری پیدا کرده و روز به روز نیز در حال افزایش است . کشت و کار گل محمدی و تولید اسانس آن در سه کشور ایران، ترکیه و بلغارستان به‌عنوان یک محصول استراتژیک مطرح بوده و از اهمیت بالایی برخوردار است. بر اساس مطالعات توماس و همکاران (2000) هرساله در حدود 7 تا 10 درصد به میزان تولید این محصول افزوده می‌شود. گل محمدی به دامنه وسیعی از شرایط اقلیمی سازگار بوده و ازجمله گیاهان کم‌توقع طبقه‌بندی می‌شود. گل‌محمدی بانام علمی Rosa damascenaMill. ‌از شاخه گیاهان گل‌دار، زیرشاخه نهاندانگان، رده‌ی دولپه‌ای‌ها، زیر‌رده Rosidea‌،راسته Rosales، خانواده Rosaceae، زیر خانواده Rosoideaeهست. گل محمدی در دسته ی رزهای قدیمی و غیر بالارونده طبقه بندی می شود. این گیاه به شکل درختچه‌ای خزان کننده، به ارتفاع حدود 1 تا 2 متر دارای برگ‌های مرکب از هفت تا نه برگچه دندانه‌دارو چرمی شکل و ساقه‌های با انشعاب زیاد و خاردار دارد که این خارها به رنگ قهوه ای و یا قرمز هستند که نوک آنها مستقیم و یا به سمت پایین خمیده است. گلها به شکل صورتی خوشرنگ با ۳۲ گلبرگ صورتی مشابه و یکدست کاسبرگها به تعداد ۵ عدد که حداقل سه تای آنها دارای زوائد بزرگی در لبه‌ها هستند. پرچم‌ها زرد رنگ به تعداد ۱۰۰ عدد در ترکیب گل وجود دارند. روی برگ‌ها صاف و سبزرنگ ولی پشت برگ‌ها سبز کم‌رنگ است، دم برگ‌ها دارای پوششی از خارهای کوچک و نمدی هستند. در برخی از واریته های گل محمدی ساقه و برگ نیز معطر هستند. در ایران فقط گل محمدی کاشان دارای برگهای با عطر ملایم هستند. گل‌آذین این گیاه به‌صورت دیهیم با 9-3 گل و گاهی بیشتر هست .توسعه روز افزون گل محمدی در عرصه کشاورزی کشور مرهون سازگاری، قناعت، کم هزینه بودن و سودآوری چشم گیر آن می باشد.

کاشت گل محمدی

جهت احداث گلستان ابتدا بایستی اقدام به حفر گودال هایی به عمق و عرض ۵۰ سانتی متر نمود. درون گودال از کود حیوانی پوسیده به همراه خاک مزرعه پر کرده و نهال های کاشته شده را بلافاصله آبیاری نمود. ساده ترین روش تکثیر، گل محمدی قلمه گیری و متداول ترین ترین روش تکثیر کشت پاجوش است. پاجوش های ریشه دار را معمولاً در فصل خواب گیاه از پایه مادری جدا و فوراً کشت می نمایند. گرچه گل محمدی می تواند در دامنه وسیعی از خاک ها به خوبی رشد کند اما بهترین عملکرد آن در خاک های زه کش دار با PH بین ۶٫۵ تا ۷٫۵ می باشد. کشت گل محمدی در مناطق کوهپایه ای و زمین های سنگلاخی و شیب دار امکان پذیر است.با توجه به اقلیم و ارتفاع منطقه، فاصله بین بوته ها روی ردیف ۲٫۵ و فاصله بین ردیف، ۳ متر در نظر گرفته می شود.نظر به اینکه تولید گل در گل محمدی در سالهای اول و دوم اقتصادی نیست میتوان از الگوی کست مخلوط استفاده کرد. طبق تحقیقات انجام شده، کشت مخلوط گل محمدی و یونجه منجر به افزایش درآمد باغدار، کاهش علف های هرز و آفات گل محمدی ( شته ) می گردد. گل محمدی را می توان در الگوی کشت مخلوط با گیاهان یکساله مانند زیره سبز، بابونه آلمانی، شنبلیله و گیاهان چند ساله مانند آویشن، زعفران، ترخون و گیاهان علوفه ای کشت کرد.

کوددهی گل محمدی

در کشت ارگانیک با توجه به آزمون خاک برای حفظ حاصلخیزی و افزایش عملکرد گل، استفاده از ۳۰ تن کود دامی برای تقویت خاک گلستان ضروری است. کود حیوانی مخلوط با خاک مزرعه قبل از کاشت در چاله ها ریخته می شود. در سالهای بعد نیز باید حدود ۵ تن کود دامی پوسیده در هکتار در اطراف درختچه ها توزیع شود.

گل های گل محمدی

گل‌های آن بر روی شاخه‌های یک‌ساله تشکیل‌شده و در اوایل صبح شروع به باز شدن می‌کنند، دوره گلدهی کوتاهی دارند و معمولاً یک‌بار در سال گل می‌دهد، البته برخی از واریته‌ها همیشه گلده هستند. در اوایل فصل رشد تا چهار هفتگی برگهای جدید بر روی گیاه ظاهر می شود و تا هفته ی ششم رشد رویشی ادامه می یابد. سپس در هفته ی ششم از شروع رشد جوانه های گل بر روی ساقه های رشد یافته در فصل جدید به وجود می ایند. به عبارتی 10 تا 12 هفته پس از شروع فصل رشد گلدهی آغاز می شود. میوه آن‌که هیپ 1 نامیده می‌شود پس از ریزش گلبرگ‌هابه‌صورت کوزه‌ای شکل در انتهای شاخه باقی‌مانده و در هنگام رسیدن به رنگ قرمز می‌باشد (Pal and Singh 2013) . پس از اتمام دوره ی گلدهی، رشد رویشی گیاه برای تولید ساقه برای سال بعد ادامه می یابد.

آبیاری گل محمدی

لازم است بعد از کاشت آبیاری انجام گردد. در سال اول آبیاری هر ۶ روز یکبار منجر به رشد سریع نهال ها می گردد. حساس ترین زمان آبیاری مرحله شروع غنچه در گیاه می باشد که بایستی نیاز آبی آن با توجه به شرایط اقلیمی تأمین گردد. بهتر است آبیاری به نحوی باشد که آب روی گیاه ( بخصوص در زمان برداشت گل ) ریخته نشود. بنابراین آبیاری قطره ای که موجب خیس شدن گل در زمان برداشت نمی شود روش مناسبی است.

پیدایش گل محمدی

جنس Rosa متعلق به خانواده گل­سرخیان و زیر خانوادهRosoideae دارای بیش از 200 گونه و 18000 رقم یکی از معروف‌ترین گیاهان زینتی است (Gudin., 2000). اکثر گونه‌های رز به‌صورت درختچه هستند و برگ‌های پایا و خزان کننده دارند و معمولاً در نواحی معتدل نیمکره شمالی پراکنده‌شده‌اند . یکی از قدیمی‌ترین گیاهان خانواده رزاسه،گل‌محمدی است که استفاده از آن به سال‌های دور برمی‌گردد. گل‌محمدی در ابتدا به‌صورت وحشی بوده و هنوز هم به‌صورت خودرو در قفقاز، سوریه، مراکش و اسپانیا رشد می‌کند (Beales et al., 1998; Rusanov et al., 2005 ) . به نظر می‌رسد که گل‌محمدی نوعی دورگه حاصل از گونه‌هایR. gallica و R. canina باشد. ولی در پژوهشی که در سال 2000 میلادی در ژاپن انجام پذیرفت، سه گونه R. moschata و R. gallica و R. fedschenkoana ‌به‌عنوان والدین گل‌محمدی شناخته شدند (Gault and Synge., 1971). منشأ آن هنوز مشخص نیست ولی اکثرا مبدا آن را کشورهای ایران، ترکیه و هند می‌دانند. درمجموع به نظر می‌رسد که گل‌محمدی نیز مانند سایر گونه‌های رز از خاورمیانه به کشورهای اروپایی برده شده است (Saakov and Rieksta., 1973). با توجه به همین موضوع از آنجا که گل محمدی اولین بار از دمشق به کشورهای اروپایی معرفی شد ، آن را رز دمشقی نامگذاری کردند. پژوهشهایی که به بررسی تنوع ژنتیکی گل محمدی پرداختند نشان دادند که گل محمدی دارای یک مرکز پیدایش اولیه (به احتمال زیاد ایران) بوده است که از آنجا به ترکیه ، سوریه ، بلغارستان و دیگر کشور های اروپایی منتقل شده است . زیرا گل محمدی موجود در ایران ، سوریه ، ترکیه و بلغارستان یکی هستند .مهمترین آفات و بیماری سوسک سرشاخه خوار، شته و سفیدک سطحی می باشند ( حذف شاخه های آلوده و سوزاندن آن در خارج از گلستان ضروری است )

کاشت و برداشت گل محمدی

زمان برداشت گل با توجه به اقلیم هر منطقه از اردیبهشت ماه تا اواسط خرداد متفاوت می باشد. این مرحله حدود ۲۰ روز طول می کشد. مناسب ترین زمان برداشت گل قبل از طلوع آفتاب و ترجیحاً در هوای خنک بامدادی ( از ساعت ۵ تا ۹ صبح ) بوده و بایستی هر چه سریعتر گل های برداشت شده به محل فرآوری منتقل تا از پژمردگی گلها جلوگیری شود.هرس به منظور حذف شاخه های خسک، آفت زده، مزاحم و همچنین جهت جلوگیری از بوجود آمدن شاخه های بلند که برداشت را مشکل می کند انجام می گردد و موجب تداوم گل دهی در گیاه می شود. با افزایش سن گیاه ( از سال ۷ به بعد ) بوته را کف بر کرده که این امر منجر به ایجاد توازن و تنظیم رشد گیاه، تحریک و تولید پاجوش های قوی و متعدد در گلستان می شود.ترکیب های اصلی گل محمدی شامل ژرانیول، سیترونلول، فنیل اتیل الکل و نرول می باشد. سیترونلول، نرول و ژرانیول از مهمترین مواد فراری هستند که استفاده گسترده ای در صنایع عطر سازی، آرایشی و تهیه صابونها دارند.