علت و درمان سرفه خشک مزمن با داروهای گیاهی و طب سنتی

در این مطلب از سایت جسارت به علت و درمان سرفه خشک مزمن با داروهای گیاهی و طب سنتی می پردازیم. امیدواریم مطلب سرفه خشک مزمن مورد توجه شما سروران گرامی قرار گیرد.

سیاه‌دانه بهتر است قبل از شیوع سرفه مصرف شود؛ مثلا فردی که می‌داند سابقه سرفه‌های خشک در زمستان را دارد، باید قبل از شروع سرفه مصرف سیاه‌دانه را شروع کند؛ بنابراین در شرایط حاد که بیماری شروع شده مصرف آن توصیه نمی‌شود. دمکرده بادرنجبویه هم مناسب است. برای خوردن سیاه‌دانه، آب جوش به آن اضافه کنید تا لعاب دهد.

سرفه خشک مزمن

متخصصان تاکید می‌کنند سرفه‌هایی که بیش از شش هفته ادامه داشته باشد، سرفه مزمن نامیده می‌شود که علل متعددی دارد و با بررسی سابقه بیماری و گرفتن تاریخچه کامل پزشکی بیمار و خانواده او، معاینه دقیق و در صورت نیاز انجام آزمون‌های آزمایشگاهی از سوی پزشک معالج علت آن تشخیص داده می‌شود، اما سرفه حاد به سرفه‌های کوتاه‌تر از سه هفته گفته می‌شود. در واقع، سرفه‌های حاد به دنبال عفونت‌های ریه، سرماخوردگی‌هاو افتادن جسم خارجی در راه‌های هوایی ایجاد می‌شود. دکتر مصطفی معین، متخصص آسم و آلرژی معتقد است: معمولا علل سرفه‌های طولانی و مزمن را باید در بیماری‌هایی چون آسم و آلرژی بینی، رفلاکس معده، برونشیت مزمن و بیماری‌های انسدادی مزمن ریه جستجو کرد، اما در افراد عصبی به علت استرس یا هیجان، اضطراب و افسردگی و نیز در افرادی که دچار تیک عصبی هستند، ممکن است سرفه‌های خشک مشاهده شود.البته سرفه این بیماران هنگام خواب ناپدید می‌شود و بیشتر تحت تاثیر فضای نامساعد محیطی رخ می‌دهد.

یکی از بهترین درمان‌ها مصرف تخم گشنیز است. به این شکل که یک تا دو قاشق تخم گشنیز را بکوبید و در آبی که در حال جوشیدن است بریزید سپس بخار آن را استنشاق کنید. تخم گشنیز علاوه‌بر اینکه خوراکی است و در انواع ترشی‌ها از آن استفاده می‌کنند، ترکیبی بسیار قوی دارد و به‌راحتی فشار خون را پایین می‌آورد؛ به‌خصوص در خانم‌های باردار نباید از نصف قاشق مرباخوری و درنهایت یک قاشق در روز بیشتر مصرف شود.

سرفه خشک مزمن

آلرژی‌ها ازجمله آلرژی بینی یا آسم ازجمله علل شایع سرفه‌های مزمن و معمولا خشک یا با خلط اندک است که در همه گروه‌های سنی، بویژه کودکان و جوانان دیده می‌شود. معین در گفت‌وگو با جام‌جم با اشاره به این که آلرژی جنبه ارثی و خانوادگی دارد و نوعی واکنش بیش از حد سیستم ایمنی نسبت به عوامل حساسیت‌زا و مواد تحریک‌کننده موجود در محیط زندگی است، می‌گوید: این واکنش در اثر فعالیت سلول‌های سیستم ایمنی در مقابل ترشح مواد التهاب‌زا رخ می‌دهد. ازجمله نشانه‌ها و علائم بالینی آلرژی که در اثر ایجاد التهاب در اندام‌های مختلف بدن ایجاد می‌شود، سرفه، عطسه، گرفتگی یا آبریزش از بینی، اشک ریزش و سرخی چشم، خارش بدن و کهیر است که اگر شدید باشد، خواب و استراحت، تحصیل، فعالیت و کیفیت زندگی بیمار را مورد تهدید قرار می‌دهد. عوامل حساسیت‌زا که به آنها آلرژن هم می‌گویند شامل گرده‌های گل و گیاه، حشرات، کپک ها، برخی داروها و غذاها می‌شود. بنابراین بر اثر تماس زیاد با آلرژن‌ها در فصل‌های گرده‌افشانی، بویژه در بهار و پاییز، شدت آلرژی و علائم ناراحت‌کننده آنها روبه افزایش می‌گذارد و نیاز به مراجعه به پزشک و درمان آنها خواهد بود. 

در سرفه خشک فرد معمولا خلط ندارد و اگر هم داشته باشد میزان آن بسیار کم است. خلط در سرفه خشک رقیق، شفاف و بی‌رنگ است اما رنگ خلط سرفه‌ تر تقریبا زرد است و گاهی رگه‌هایی به رنگ خون دارد. در مقابل سرفه‌های مرطوب در بچه‌های کم‌سن‌و‌سال شایع‌تر است. بذاق دهان در این نوع سرفه بسیار غلیظ و چسبناک بوده و به رنگ سفید یا سبز است. آب بینی در سرفه خشک آبی رقیق است و بینی فرد در این دوران قرمز و پوسته‌پوسته می‌شود. در رابطه با سرفه ‌تر هم آبریزش بینی چسبناک است که به رنگ سفید یا سبز است و اطراف بینی را نمی‌سوزاند. سرفه‌های خشک حادتر است و یک دفعه میزان آن شدید می‌شود و بعد از چند روز تک‌سرفه‌های آن باقی می‌ماند.

درمان سرفه خشک مزمن

برونشیت مزمن معمولا در افراد میانسال یا مسن که به مدت طولانی سیگار یا قلیان می‌کشند، رخ می‌دهد. به گفته این پزشک، مواد شیمیایی سمی در دود تنباکو موجب تخریب بافت مخاطی راه‌های هوایی، مژک‌ها و دیواره نایژه‌ها، نایژک‌ها و خانه‌های ششی شده و دفع ترشحات و مواد زائد دچار اختلال شده و سرفه‌های مزمن، تنگی نفس و خس‌خس سینه عارض می‌شود. او می‌افزاید: بیماری آسم نیز در کودکان، نوجوانان و جوانان شیوع بیشتری دارد و نوعی آلرژی تنفسی است که باعث التهاب مزمن در راه‌های تنفسی ریه می‌شود. البته آسم در بزرگسالان کمتر شیوع دارد و عوامل دیگری غیر از آلرژی نیز در پیدایش آن دخالت دارد. سرفه‌های خشک، تنگی نفس و خس‌خس سینه، سه نشانه بالینی آسم است که به طور مکرر در ساعات شب یا اول صبح، هنگام تماس با آلرژن‌ها و مواد محرک، هنگام ورزش و در سرماخوردگی‌ها ظاهر می‌شود و کیفیت زندگی بیمار را از نظر خواب و استراحت، تحصیل و اشتغال و ورزش کاهش می‌دهد. این متخصص می‌افزاید: افرادی که زمینه ارثی و خانوادگی دارند، باید از عوامل حساسیت‌زا و همچنین مواد محرک پرهیز کنند. دود سیگار، اسپند یا آتش، گردو غبار، آلودگی هوا و بوهای تند مواد شیمیایی مانند شوینده‌ها، عطر، ادکلن و رنگ ازجمله مواد محرکی است که راه‌های هوایی بیمار را تحریک کرده و منجر به سرفه، تنگی نفس یا حمله آسم می‌شود.

اگر سرفه خیلی خشک باشد، برای رفع آن مصرف ترکیبات لعاب‌دار تسکین‌دهنده است. به‌عنوان مثال صمغ عربی، به‌دانه، تخم مرو یا گل ختمی به‌خصوص از نوع سفید آن برای رفع سرفه بسیار مناسب است. تمام این موارد لعاب بسیار خوبی دارند و گلو را نرم می‌کنند. افرادی که در فصل زمستان سرفه خشک می‌کنند باید این چهار تخم را در آب جوش بریزند و روی شعله کم یا سماور بگذارند تا لعاب بیندازد.

سرفه های خشک مزمن

برخی غذاها ممکن است در فردی که زمینه آلرژی دارد، موجب علائمی مثل سرفه، خارش بینی و پوست، آبریزش از چشمان و بینی، کهیر و در کودکان خردسال باعث حالت تهوع و استفراغ، دل پیچه، اسهال یا یبوست شود. دکتر معین می‌گوید در صورت تشخیص حساسیت غذایی، شاید لازم باشد مدتی بیمار از غذا یا غذاهای مشکوک پرهیز کند. باید توجه داشت غذاهای دریایی، تخم‌مرغ، سویا، شیر و لبنیات، بادام زمینی، فلفل و ادویه، شکلات و کاکائو، بویژه در کودکان بیشتر باعث آلرژی می‌شود. در دود سیگار نیز بیش از 3000 مواد شیمیایی سمی تاکنون کشف شده است که از سوختن تنباکو و ترکیبات نیکوتینی حاصل می‌شود و علت اصلی سرطان ریه است. دود سیگار برای اطرافیان فرد سیگاری هم بسیار مضر است و می‌تواند موجب حمله آسم شود.

آویشن اگر به تنهایی خورده شود برای سرفه‌های خلط‌دار یا تر مناسب است اما در رابطه با سرفه‌های خشک می‌تواند خشکی ناحیه گلو را بیشتر کند. دو نکته در رابطه با مصرف آویشن برای درمان سرفه وجود دارد؛ یکی اینکه آویشن به دلیل طعم و اسانسی که دارد ضدویروس است و از این جهت مناسب بوده و مورد بعد اینکه آویشن زمانی که در یک محلول غلیظ (با ترکیب شکر) مخلوط شده باشد مانند شربت‌های آویشن موجود در بازار، تاثیر خشک‌کنندگی‌اش کمتر می‌شود. درواقع برای درمان سرفه‌ می‌توان از آویشن به صورت شربت استفاده کرد. اما این نکته را در نظر داشته باشید که مصرف بالای آن هم توصیه نمی‌شود.

علت سرفه خشک مزمن

ذرات و آلاینده‌های شیمیایی بسیاری در هوای آلوده شهرهای بزرگ و پرترافیک وجود دارد که سمی و بسیار زیان‌آور است. این متخصص درباره اثرات آلودگی هوا در بروز و تشدید مشکلات تنفسی و ریوی توضیح می‌دهد: ذرات ریز دود دیزل و گازهایی چون ازن، منواکسید و دی‌اکسیدکربن نیز در شرایط آلودگی هوا، بویژه در پاییز و تابستان موجب تشدید علائم آسم و آلرژی می‌شود. کودکان، کهنسالان و بیماران مبتلا به آسم، برونشیت مزمن و بیماران قلبی ـ عروقی قربانیان اصلی آلودگی هوا هستند. در زمان بحران آلودگی هوا، این بیماران بهتر است از منزل خارج نشوند و پنجره‌های اتاق و شیشه اتومبیل را بسته نگه دارند. ریزگردها هم در غلظت‌های بالا می‌تواند برای این بیماران تحریک‌کننده و خطرناک باشد.

دارچین و زنجبیل ازجمله ترکیباتی هستند که بهتر است مردم از اوایل زمستان در داخل چای بریزند چون باعث می‌شود سیستم ایمنی بدن تقویت شود و به دلیل اسانس‌هایی که دارند ویروس‌ها را از بین می‌برند. منتها از زمانی که سرفه‌های خشک شروع می‌شود دیگر نباید دارچین مصرف شود چراکه با مصرف دارچین در این زمان گلو بیشتر خشک می‌شود و فرد را اذیت می‌کند.

درمان گیاهی سرفه خشک مزمن

به گفته دکتر معین، درمان سرفه‌هایی که به تشخیص پزشک، ریشه در بیماری‌های تنفسی و آلرژی نداشته و بیشتر ریشه عصبی دارد باید به روانپزشک برای بررسی بیشتر ارجاع داده شود. البته این گونه سرفه‌ها بیشتر در کودکان و نوجوانان در سنین شش تا شانزده سالگی شیوع دارد. رئیس انجمن آسم و آلرژی ایران در پاسخ به این که در چه مواردی سرفه‌ها خطرناک است، می‌گوید: سرفه‌هایی که همیشه با خلط فراوان، تب و لرز یا ورم در پاها همراه باشد، ممکن است ناشی از ذات الریه، فرو افتادن جسم خارجی در ریه یا نارسایی قلب باشد و نیاز به بررسی سریع دارد. معمولا طول درمان سرفه بستگی به علت آن دارد، اما در آسم و آلرژی و همچنین در برونشیت مزمن و بیماری‌های انسدادی مزمن ریه یا بیماری‌های قلبی، درمان باید در بلندمدت و متناسب با شدت علائم بیمار ادامه یابد. وی می‌افزاید: چنانچه سرفه در اثر سرماخوردگی، سینوزیت یا عفونت ریه باشد با مصرف داروهای کمکی یا آنتی‌بیوتیک، علائم آن در کوتاه‌مدت برطرف می‌شود. اسپری‌های کورتیکواستروئیدی نیز موثرترین و کم‌عارضه‌ترین داروهای آسم محسوب می‌شود. مصرف داروهای گیاهی نیز به تنهایی یا همراه با داروهای شیمیایی لازم است با بررسی و تجویز پزشک معالج باشد و بدون رویه و سرخود مصرف نشود.

سرفه خشک مزمن